Sapbolýar: silindriň ýa-da konusyň ýüzünde, üznüksiz konweks bölekleriň belli bir kese-kesigi bolan spiral çyzykly görnüş.
Sap, öz esasy görnüşine görä, silindrik we konus şekilli saplara bölünýär;
Ene sapagyndaky ýerleşýän ýerine görä daşarky sapaga, içki sapaga, kesiş görnüşine görä (diş görnüşi) üçburçluk sapaga, gönüburçluk sapaga, trapesiýa sapaga, dişli sapaga we beýleki ýörite görnüşdäki sapaga bölünýär.
Ölçeg usuly:
①Sapyň burçuny ölçemek
Saplaryň arasyndaky burça dişleriň burçy hem diýilýär.
Sapyň burçuny gapdal burçuny ölçemek arkaly ölçäp bolýar, ol bolsa sapagyň gapdaly bilen sapagyň okunyň dik ýüzi arasyndaky burçdyr.
Sapyň dişleriniň takmynan kontury sapyň iki tarapyndaky çyzykly kesimde nusga alynýar we nusga alma nokatlary çyzykly iň kiçi kwadratlar bilen kesgitlenýär.
②Agdymyň ölçegi
Adatylyk sapagyň üstündäki nokat bilen goňşy sapagyň dişlerindäki degişli nokadyň arasyndaky aralygy aňladýar. Ölçeg sapagyň okuna parallel bolmaly.
③Sap diametriniň ölçegi
Sapyň orta diametri okuna perpendikulýar bolan orta diametr çyzygynyň aralygydyr, orta diametr çyzygy bolsa hyýaly çyzykdyr.
Sapyň esasy ulanylyşy:
1.mehaniki birikme we berkitme
Sap - bu mehaniki birikdiriş elementiniň bir görnüşi bolup, ol saplaryň utgaşmasy arkaly bölekleriň birikmegini we berkidilmegini aňsatlyk bilen we çalt amala aşyryp bilýär. Köp ulanylýan saplaryň birikdirilmeginde içki sap we daşarky sap iki görnüşli bolýar, içki sap köplenç bölekleri birleşdirmek üçin ulanylýar, daşarky sap bolsa köplenç bölekleriň arasyndaky birikdirme üçin ulanylýar.
2.enjamy sazlaň
Şeýle hem, sapak sazlama enjamy hökmünde ulanylyp bilner, mysal üçin, gaýka ryçagyň uzynlygyny sazlap, sterženiň uzynlygyny sazlamak maksadyna ýetip, maşyn bölekleriniň arasynda takyk sazlamaga ýetip biler.
3. Güýç geçişi
Şeýle hem, burawy wint hereketlendiriji mehanizm ýaly güýç geçirmek üçin bölek hökmünde ulanyp bolýar. Mehaniki önümçilik ulgamynda, köplenç ulanylýan spiral hereketlendiriji enjamlar wint hereketlendiriji, gurçuk hereketlendiriji we gurçuk hereketlendiriji, gurçuk hereketlendiriji we ş.m. Bu enjamlar aýlaw hereketini çyzykly herekete ýa-da çyzykly hereketi spiralyň iş prinsipi arkaly aýlaw hereketine öwürýär.
4. Ölçeg we gözegçilik
Şeýle hem sapaklar ölçeg we gözegçilik üçin ulanylyp bilner. Mysal üçin, spiral mikrometr umumy ölçeg enjamy bolup, adatça uzynlygy, galyňlygy, çuňlugy, diametri we beýleki fiziki ululyklary ölçemek üçin ulanylýar. Mundan başga-da, sapaklar elektron bölekleri we optiki gurallar ýaly takyk enjamlaryň mehaniki ýagdaýyny sazlamak we dolandyrmak üçin hem ulanylyp bilner.
Gysgaça aýdylanda, sapaklaryň esasy ulanylyşy mehaniki önümçilikde, elektronikada, optikada we ş.m. böleklerde birikdiriş, sazlamak, geçirmek, ölçemek we gözegçilik funksiýalaryny ýerine ýetirmek üçin ulanylýar. Mehaniki önümçilik ulgamynda ýa-da beýleki ugurlarda bolsa, sapak möhüm mehaniki bölekdir.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 11-nji maýy